Wedge Washer là gì

Wedge washer là cụm từ kỹ sư thường gặp trên bản vẽ và catalogue nhập khẩu khi cần chống lỏng bulong cho mối ghép chịu rung động. Với người mới, tên tiếng Anh này dễ gây nhầm lẫn, vì cùng một sản phẩm lại có nhiều cách gọi như wedge lock washer hay pair lock washer. Dưới đây giải nghĩa từng từ, lý giải các tên gọi và tổng hợp những thông tin kỹ thuật cần biết khi tìm hiểu về dòng sản phẩm này

1. Wedge washer là gì

Cách nhanh nhất để hiểu đúng sản phẩm là tách cụm từ tiếng Anh ra từng chữ, rồi ghép lại theo cách gọi trong ngành tại Việt Nam.

• Wedge: Cái nêm, chi tiết có mặt vát nghiêng dùng để chèn, giữ hoặc tạo lực ép.
• Washer: Vòng đệm, hay long đền, đặt giữa đầu bulong hoặc đai ốc và bề mặt chi tiết.
• Ghép lại: Wedge washer là long đền nêm, hay vòng đệm dạng nêm.

Tại Việt Nam, kỹ sư thường gọi sản phẩm này là long đền chống xoay dạng nêm hoặc long đền khoá. Đây là nhóm sản phẩm riêng, khác với long đền vênh, long đền răng cưa hay vòng đệm hãm.

2. Tên gọi khác của wedge washer

Cùng một sản phẩm nhưng có nhiều tên gọi, vì mỗi tên nhấn mạnh một đặc điểm riêng.

• Wedge lock washer: Thêm chữ “lock” (khoá) để nhấn mạnh chức năng chống lỏng.
  • Tên này giúp phân biệt với các loại vòng đệm nêm chỉ dùng để chèn hoặc căn chỉnh.
  • Dịch sang tiếng Việt là long đền khoá dạng nêm.
• Pair lock washer: “Pair” nghĩa là cặp.
  • Tên này xuất phát từ cấu tạo: Long đền luôn được sản xuất, đóng gói và lắp theo cặp.
  • Một chiếc đơn lẻ không có tác dụng khoá.
  • Dịch sang tiếng Việt là long đền khoá cặp.
• Wedge-locking washer: Biến thể của wedge lock washer, thường gặp trong tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất.

Vì vậy, khi gặp wedge washer, wedge lock washer hay pair lock washer trên bản vẽ, bạn có thể hiểu đây là cùng một loại long đền chống xoay dạng nêm.

3. Cấu tạo và nguyên lý của wedge lock washer

Wedge lock washer không chống lỏng bằng ma sát như long đền vênh.

Nó dùng hình học nêm để biến chính lực xoay lỏng thành lực siết.

• Mặt trong (mặt cam): Có biên dạng nêm với góc nêm lớn hơn góc bước ren của bulong.
• Mặt ngoài (mặt răng): Có răng hướng tâm, cắm vào đầu bulong, đai ốc và bề mặt chi tiết khi siết.
• Cách lắp: Hai long đền ghép sẵn thành cặp, mặt nêm úp vào nhau, mặt răng hướng ra ngoài.
• Nguyên lý tự khoá
  • Khi bulong có xu hướng xoay lỏng, chuyển động chỉ xảy ra giữa hai mặt nêm.
  • Hai mặt nêm trượt lên nhau làm bộ long đền dày thêm, lực kẹp tăng lên và mối ghép tự khoá.

4. Vật liệu của pair lock washer

Để răng hướng tâm cắm được vào bề mặt tiếp xúc, pair lock washer phải được nhiệt luyện, có độ cứng cao hơn bulong và chi tiết được kẹp.

• Thép hợp kim tôi cứng: loại phổ biến nhất, được tôi cứng toàn khối và phủ kẽm lá để chống ăn mòn.
• Inox 316L: dùng cho môi trường ẩm, có hoá chất nhẹ, ngành thực phẩm. Loại này được tôi cứng bề mặt.
• Inox chịu ăn mòn cao (như 254 SMO): dùng cho môi trường nước biển và ngoài khơi.
• Nguyên tắc chọn vật liệu: độ cứng bề mặt tiếp xúc phải thấp hơn độ cứng của long đền, nếu không cơ chế nêm sẽ không hoạt động.

5. Kích cỡ của pair lock washer

Pair lock washer được sản xuất theo cỡ ren bulong, cả hệ mét lẫn hệ inch.

Mỗi cỡ thường có hai dạng: Loại tiêu chuẩn và loại bản rộng.

• Loại tiêu chuẩn: đường kính ngoài vừa với đầu bulong, đai ốc lục giác thông thường.
• Loại bản rộng (đường kính ngoài lớn): cùng đường kính trong nhưng mặt tì lớn hơn, dùng cho lỗ quá cỡ, lỗ ô van hoặc vật liệu mềm.
• Dải kích cỡ thép: từ M3 đến M130
• Dải kích cỡ inox: từ M3 đến M80
• Hệ inch: từ #5 đến 5″